پیشدیابت وضعیتی است که در آن سطح قند خون بالاتر از حد نرمال است، اما هنوز به دیابت نوع ۲ تبدیل نشده است. در صورت عدم درمان و مدیریت صحیح، پیشدیابت میتواند به دیابت نوع ۲ و عوارض جدی دیگری مانند بیماریهای قلبی و مشکلات کلیوی منجر شود. در این مقاله به بررسی علائم، عوارض و روشهای پیشگیری و درمان پیشدیابت پرداخته خواهد شد.

پیش دیابت چیست؟!
پیش دیابت یا پره دیابت (Prediabetes) به وضعیتی گفته میشود که در آن سطح قند خون بالاتر از میزان طبیعی است، اما هنوز به آستانهی تشخیص دیابت نوع ۲ نرسیده است. این مرحله به عنوان یک زنگ هشدار جدی برای سلامت متابولیک بدن شناخته میشود، زیرا در صورت عدم تشخیص و مدیریت صحیح، احتمال پیشرفت آن به دیابت نوع ۲ بسیار بالا خواهد بود.
به طور معمول، قند خون ناشتا بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر در محدوده طبیعی قرار دارد. قند خون ناشتا در بازهی ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلیگرم در دسیلیتر نشاندهندهی ابتلا به پیش دیابت است، در حالی که مقادیر بالاتر از ۱۲۵ میلیگرم در دسیلیتر، معیار تشخیص دیابت محسوب میشود.

دلیل ایجاد پیش دیابت چیست؟!
پیشدیابت زمانی رخ میدهد که سطح قند خون بالاتر از حد طبیعی باشد، اما هنوز به میزانی نرسیده باشد که به عنوان دیابت نوع ۲ تشخیص داده شود. این وضعیت معمولاً به دلیل مقاومت سلولهای بدن نسبت به انسولین ایجاد میشود. در این شرایط، گلوکز اضافی به جای ورود به سلولها در خون باقی میماند که باعث بالا رفتن قند خون میشود.
در حالت طبیعی، پس از خوردن غذا، پانکراس هورمونی به نام انسولین ترشح میکند. انسولین به سلولهای بدن کمک میکند تا قند موجود در خون را جذب کرده و برای تولید انرژی استفاده کند. این فرآیند نقش مهمی در پایین نگه داشتن سطح قند خون دارد. اما در پیشدیابت، سلولها به انسولین پاسخ مناسبی نمیدهند، که به این حالت مقاومت به انسولین گفته میشود.
علت دقیق ایجاد مقاومت به انسولین هنوز به طور کامل مشخص نیست. با این حال، تحقیقات نشان میدهد که عوامل ژنتیکی و سبک زندگی نقش مهمی در بروز این مشکل دارند. به طور خاص، اضافه وزن، چاقی و کمتحرکی از اصلیترین عواملی هستند که خطر ابتلا به پیشدیابت و در نهایت دیابت نوع ۲ را افزایش میدهند.
تشخیص پیش دیابت چگونه است؟!
تشخیص پیشدیابت معمولاً با استفاده از آزمایش خون انجام میشود. پزشکان برای بررسی دقیق وضعیت قند خون، از چند روش آزمایشگاهی استاندارد استفاده میکنند که هر کدام اطلاعات متفاوتی در اختیار قرار میدهد. این آزمایشها شامل موارد زیر است:

۱. آزمایش گلوکز خون ناشتا Fasting Plasma Glucose – FPG
در این آزمایش، سطح قند خون پس از حداقل ۸ ساعت ناشتا بودن (عدم مصرف غذا و نوشیدنی به جز آب) اندازهگیری میشود. نتایج این آزمایش به شرح زیر تفسیر میشود:
- قند خون طبیعی: کمتر از ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر
- پیشدیابت: بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلیگرم در دسیلیتر
- دیابت: ۱۲۶ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر

۲. آزمایش تحمل گلوکز خوراکی Oral Glucose Tolerance Test – OGTT
این آزمایش نحوه واکنش بدن به گلوکز پس از مصرف قند را ارزیابی میکند. ابتدا پس از 10-12 ساعت ناشتا بودن، قند خون اندازهگیری میشود. سپس فرد نوشیدنی حاوی گلوکز مصرف میکند و دو ساعت بعد دوباره نمونه خون گرفته میشود. تفسیر نتایج به شرح زیر است:
- قند خون طبیعی پس از دو ساعت: کمتر از ۱۴۰ میلیگرم در دسیلیتر
- پیشدیابت: بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ میلیگرم در دسیلیتر
- دیابت: ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر
۳. آزمایش هموگلوبین A1C
این آزمایش نحوه واکنش بدن به گلوکز پس از مصرف قند را ارزیابی میکند. ابتدا پس از 10-12 ساعت ناشتا بودن، قند خون اندازهگیری میشود. سپس فرد نوشیدنی حاوی گلوکز مصرف میکند و دو ساعت بعد دوباره نمونه خون گرفته میشود. تفسیر نتایج به شرح زیر است:
- قند خون طبیعی پس از دو ساعت: کمتر از ۱۴۰ میلیگرم در دسیلیتر
- پیشدیابت: بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ میلیگرم در دسیلیتر
- دیابت: ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر
نکته مهم درباره تشخیص
همچنین باید توجه داشت که دستگاههای
سنجش قند خون خانگی یا تست قند از طریق نوک انگشت به تنهایی برای تشخیص پیشدیابت
کافی نیستند و تشخیص قطعی فقط با آزمایشهای آزمایشگاهی معتبر زیر نظر پزشک امکانپذیر
است.
درمان پیش دیابت چگونه است؟!
درمان قطعی برای پیش دیابت و بیماری دیابت وجود ندارد اما اصلاح سبک زندگی میتواند از بروز دیابت جلوگیری کند یا حداقل سرعت پیشرفت آن را کاهش دهد. در برخی موارد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند، اما باید توجه داشت که دارودرمانی به همراه اصلاح سبک زندگی اثربخشی بیشتری دارد.
اصلاح سبک زندگی شامل موارد زیر است:
- رعایت رژیم غذایی سالم: افزایش مصرف سبزیجات و لبنیات کم چرب، همچنین کاهش مصرف گوشت قرمز، شیرینیها، نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابهها و غلات تصفیهشده.
- انجام فعالیت بدنی: ورزش منظم مانند پیادهروی روزانه، بهخصوص حداقل 30 دقیقه در روز به صورت پیوسته.
- کاهش وزن: کاهش وزن در افرادی که اضافه وزن دارند میتواند در کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت مؤثر باشد.
- مدیریت استرس: استرس مزمن میتواند تأثیر منفی بر سلامت کلی و قند خون داشته باشد.
- ترک دخانیات: استعمال دخانیات میتواند ریسک ابتلا به دیابت را افزایش دهد.
- خواب مناسب: خواب کافی و با کیفیت بر سلامت کلی بدن و کنترل قند خون تأثیرگذار است.
بهترین راه برای پیشگیری و درمان پیش دیابت تغییر سبک زندگی است. ورزش، رژیم غذایی سالم و کم کربوهیدرات و سرشار از فیبر در کنار کاهش وزن به درمان پیش دیابت کمک زیادی میکند. در صورت ابتلا به پیشدیابت، پزشکان معمولاً اصلاح سبک زندگی را توصیه میکنند. با این حال، اگر این تغییرات سبک زندگی کافی نباشد، پزشک ممکن است داروهایی برای کاهش قند خون، کاهش وزن، کنترل فشار خون و کاهش کلسترول تجویز کند. بهترین روش درمان پیشدیابت، پیروی از یک سبک زندگی سالم است. رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم میتواند به کنترل قند خون کمک کرده و از پیشرفت آن به دیابت نوع 2 جلوگیری کند.

علائم پیش دیابت چیست؟!
پیشدیابت معمولاً بدون علائم خاص است و غالباً تا زمانی که به دیابت نوع 2 تبدیل نشود، بروز نمیکند. با این حال، برخی علائم شایع پیشدیابت شامل تیره شدن پوست در نواحی زیر بغل و گردن، ایجاد منگولههای پوستی و تغییرات چشمی هستند.
اگر علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید یا زخمهای غیرقابل التیام را مشاهده کردید، باید به پزشک مراجعه کنید، زیرا اینها ممکن است نشاندهنده تبدیل پیشدیابت به دیابت نوع 2 باشند.
علائم پیشدیابت در زنان و مردان:
پیشدیابت معمولاً بدون علائم خاص است و غالباً تا زمانی که به دیابت نوع 2 تبدیل نشود، بروز نمیکند. با این حال، برخی علائم شایع پیشدیابت شامل تیره شدن پوست در نواحی زیر بغل و گردن، ایجاد منگولههای پوستی و تغییرات چشمی هستند.
اگر علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید یا زخمهای غیرقابل التیام را مشاهده کردید، باید به پزشک مراجعه کنید، زیرا اینها ممکن است نشاندهنده تبدیل پیشدیابت به دیابت نوع 2 باشند.

در نهایت
پیشدیابت به وضعیت قند خون بالاتر از حد طبیعی آن گفته میشود که هنوز به دیابت نوع ۲ تبدیل نشده است. این شرایط معمولاً بدون علائم است و در صورت عدم مدیریت، میتواند به دیابت نوع ۲ پیشرفت کند. از جمله علائم رایج پیشدیابت میتوان به تیره شدن پوست، تشنگی شدید، خستگی و تکرر ادرار اشاره کرد. برای پیشگیری از تبدیل آن به دیابت، اصلاح سبک زندگی شامل رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم و کاهش وزن ضروری است. در موارد خاص، پزشک ممکن است دارو تجویز کند تا روند پیشرفت بیماری کند شود.




6 پاسخ
با سلام و وقت بخیر ی سوالی داشتم اینکه محدوده طبیعی قند خون ناشتا چند باید باشه؟!
با سلام و وقت بخیر
محدوده طبیعی قند خون ناشتا بین ۷۰ میلیگرم بر دسیلیتر (معادل ۳.۹ میلیمول بر لیتر) و ۱۰۰ میلیگرم بر دسیلیتر (معادل ۵.۶ میلیمول بر لیتر) میباشد.
با سلام
بین دیابت نوع یک و نوع دو چه تفاوتی هست؟
ممنون
با سلام مطلب یا مقالهای درباره درمان کبد چرب منتشر کردهاید؟
با سلام
بله، مقالهای جامع و علمی درباره کنترل و درمان کبد چرب در دسترس است، میتوانید مقاله زیر را مطالعه فرمایید.
مقاله درمان کبد چرب
با سلام
بله، مقالهای جامع و علمی درباره کنترل و درمان کبد چرب در دسترس است، میتوانید مقاله زیر را مطالعه فرمایید.
مقاله درمان کبد چرب